Năm tháng có thể trôi đi, nhưng khúc hùng ca về sự hy sinh o liệt của 10 nữ dân quân phòng không xã Lam Hạ (thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam) vẫn vang vọng mãi. Giữa những năm tháng chiến tranh phá hoại tàn khốc của không quân Mỹ, các chị – những người con gái mười lăm, hai mươi phơi phới sức trẻ – đã kiên cường bám trụ trên trận địa, lấy máu xương mình giữ vững bầu trời quê hương.

"Tọa độ lửa" bên cầu Phủ Lý

Những năm 1965 – 1968, cầu Phủ Lý và tuyến đường sắt, đường bộ qua xã Lam Hạ là huyết mạch giao thông quan trọng bậc nhất để miền Bắc tiếp tế sức người, sức của cho chiến trường miền Nam. Nhận thức rõ vị trí chiến lược này, đế quốc Mỹ đã biến nơi đây thành một trong những "tọa độ lửa", trút xuống hàng ngàn tấn bom đạn nhằm cắt đứt tuyến giao thông huyết mạch.

Trước tình hình khẩn cấp, Trận địa pháo phòng không Lam Hạ được thành lập. Lực lượng dân quân tự vệ xã Lam Hạ, trong đó nòng cốt là Đội nữ dân quân pháo phòng không, đã sát cánh cùng các chiến sĩ pháo binh chính quy. Hầu hết các chị đều là những cô gái tuổi đời còn rất trẻ, là đoàn viên, thanh niên nông thôn vốn quen tay cày, tay cấy, nhưng khi có lệnh đã sẵn sàng vác đạn, tiếp lương, kiên cường đứng trên trận địa pháo.

Máu đổ trên mâm pháo – Những trái tim không ngừng đập vì Tổ quốc

Nhiều trận chiến ác liệt đã diễn ra ngay trên mảnh đất Lam Hạ. Ngày 1 tháng 10 năm 1966, máy bay Mỹ ồ ạt lao xuống trút bom dữ dội vào trận địa pháo 37mm. Trong khói bom mù mịt và tiếng nổ xé trời, các nữ dân quân vẫn bình tĩnh nạp đạn, truyền lệnh và tải thương. Dù bom rơi ngay sát mâm pháo, các chị vẫn không rời vị trí. Trong trận chiến oanh liệt ấy, 6 nữ dân quân gồm các chị: Đinh Thị Tâm, Trịnh Thị Tình, Phạm Thị Lan, Vũ Thị Phương, Nguyễn Thị Thi và Nguyễn Thị Thu đã anh dũng hy sinh ngay trên mâm pháo khi tuổi đời mới mươi lăm, hai mươi.

Không hề nao núng trước đau thương, lực lượng dân quân Lam Hạ tiếp tục bổ sung quân số, kiên quyết giữ vững trận địa. Tiếp đó, trong các trận chiến khốc liệt ngày 9/10/1966 và năm 1967, 4 nữ dân quân khác là các chị: Đinh Thị Tùng, Nguyễn Thị Tuyết, Trịnh Thị Điệp và Hoàng Thị Thùy lại tiếp tục ngã xuống, cống hiến trọn vẹn tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.

10 nữ liệt sĩ dân quân Lam Hạ đã ngã xuống, nhưng tinh thần "Mâm pháo là nhà, bầu trời là quê hương" của các chị đã trở thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của kiên cường, bất khuất Việt Nam.

Khúc ca còn mãi với thời gian

Sự hy sinh anh dũng của 10 cô gái phòng không Lam Hạ không chỉ góp phần bảo vệ vững chắc tuyến giao thông huyết mạch Phủ Lý, mà còn viết nên một trang sử vàng chói lọi của quân và dân Hà Nam. Tập thể Đội nữ dân quân pháo phòng không xã Lam Hạ cùng các cá nhân anh hùng đã được Đảng và Nhà nước truy tặng nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý.

Hôm nay, Đền thờ các Anh hùng liệt sĩ và 10 nữ dân quân Lam Hạ tại Phủ Lý đã trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ trẻ. Tìm về Lam Hạ, đứng trước đền thờ soi bóng bên dòng sông Đáy, mỗi chúng ta thêm tự hào và tự hứa sẽ sống, cống hiến sao cho xứng đáng với sự hy sinh vô giá của những "bông hoa thép" trên trận địa năm xưa.