DI TÍCH LỊCH SỬ CẤP TỈNH ĐÌNH LÀNG XUÂN DƯƠNG XÃ YÊN KHÁNH

Thứ hai, 15/12/2025

Đánh giá cho bài viết:
0 điểm ( 0 đánh giá )

Đình làng Xuân Dương là một ngôi đình cổ tọa lạc trên khu đất gần như trung tâm nhất của Làng Xuân Dương trước đây. Hiện nay Đình thuộc địa phận Thôn Xuân Dương 2, xã Yên Khánh, Tỉnh Ninh Bình. Với diện tích khuôn viên khoảng 500 m2, phía Đông Nam giáp vườn cây và nhà dân, phía Đông Bắc giáp ruộng mầu, phía Tây Nam giáp đường đi và hồ nước. Hướng chính của Đình quay theo hướng Tây Nam tiếp giáp với đường liên xã nên rất thuận tiện cho giao thông đi lại. Năm 2008 đình làng Xuân Dương đã được ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Theo như lời kể của các bậc cao niên trong làng kể lại thì từ xưa đến nay tên của đình được đặt theo tên của làng Xuân Dương.

Đình được xây dựng theo lối kiến trúc mang phong cách nghệ thuật truyền thống của dân tộc, xây dựng theo lối kiến trúc hình chữ tam với 3 tòa Hậu cung, Trung đường, Tiền bái. Phía trước tiền bái là sân và tường hoa. Hậu cung chia thành 3 gian, lòng nhà dài 6,78m, rộng 3,7m; hiên rộng 0,97m, phía ngoài của gian giữa đặt nhang án và bàn thời vọng. Phía trong đặt ban thờ tướng quân Đinh Điền, Thượng Trân Trưởng phu nhân, Kiều mộc thiền sư. Gian bên phải đặt nhang án và ban thờ Phùng Nguyên, gian bên trái thờ Ngọ Viện, Ngọ viện phu nhân và một vị thần chưa rõ sự tích. Tòa Trung đường cách một khoảng sân với chiều dài 6,78m, rộng 1,08m gồm có 3 gian, lòng nhà dài 6,78m, rộng 4,2m. Đây là nơi đặt nhang án và bàn thờ công đồng, hai gian bên đặt kiệu và đồ tế lễ. Tòa tiền bái giáp với Trung đường, gồm 3 gian 2 dĩ, lòng dài 9,47m, rộng 6,2m. Các con chồng, đầu bẩy được chạm long mã, hoa văn lá lật. Theo thượng lương ở Tiền bái thì đình được trùng tu vào năm Bính Tý đời vua Bảo Đại (1936), là nơi chính để tế lễ và hội họp của dân làng. Tại đây vẫn còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý giá có giá trị về lịch sử, văn hóa như: bát hương bằng đá thời Nguyễn, đài nước đồng thời Nguyễn, kiệu song hành, kiệu bát cống và nhiều hiện vật khác bằng các chất liệu đồng, gỗ, sắt thuộc thời Nguyễn, Hậu Lê.

Trong thời kỳ chống thực dân pháp xâm lược, đây chính là nơi nhân dân và lực lượng cách mạng tập trung, hội họp để bàn bạc kế hoạch chống lại thực dân pháp. Theo cuốn lịch sử Đảng bộ xã Khánh Cư ghi lại (nay là xã Yên Khánh tỉnh Ninh Bình), ngày 24/8/1945 chính tại đình làng lực lượng cách mạng đã tập hợp quần chúng nhân dân nổi dậy khởi nghĩa, xóa bỏ chính quyền thực dân phong kiến và thành lập chính quyền cách mạng ở Xuân Dương. Ngày nay đình Xuân Dương là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao, lễ hội của nhân dân. Trước đây theo tục lệ cứ 3 năm một lần mở đám vào dịp lễ Kỳ phúc (Rằm tháng Giêng) và tổ chức lễ rước kiệu. Về thăm Xuân Dương trong dịp này du khách sẽ được hòa mình vào với những lễ hội sôi động, giàu bản sắc văn hóa dân tộc của nơi đây. Ngoài ra du khách còn có thể tham gia vào các trò chơi truyền thống như kéo chữ “Hà xuân an lạc”, “Thái Bình”, đánh cờ người, cướp cầu...hay hát chầu văn vào buổi tối.

Những năm thường niên không mở đám nhưng đình vẫn tổ chức tế lễ vào các dịp ngày sinh, ngày hóa của các vị thánh, các tiết trong năm và mở cửa để nhân dân tới thăm viếng và lễ bái. Đến thăm nơi đây trước không gian trang nghiêm, cổ kính của ngôi đình, nhân dân và du khách thập phương sẽ cảm có cảm giác tâm hồn thư thái và bình yên đến lạ thường.

PV. Phạm Toàn

Bài viết khác